أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
333
آثار الباقيه ( فارسى )
آن است كه شخص آهسته آوازهايى بخواند بدون آنكه دانسته شود چه مىخواند و بدين جهت زمزمه مىكردند كه در هنگام نماز و ستايش خداوند و تقديس آن طعام تناول مىكردند و ديگر ايشان را ممكن نمىشد كه وسط نماز تكلم كند اين بود كه همهمه مىكردند و اشاره مىنمودند و سخن نمىگفتند و اين مطلب را آذر خوراى مهندس به من خبر داد ولى غير از او اشخاصى ديگر مىگويند سبب زمزمه آن است كه بخار دهان بطعام نرسد و اين روز روز فرخنده است كه در هر ماه است زيرا سروش نام آن فرشتهايست كه شب را مراقبت مىكند و برخى گفتند او جبرئيل است و سروش از تمام فرشتگان با جن و ساحران دشمنتر است و هنگامى كه مردم در شب خوابند سه مرتبه اين فرشته رومىآورد و جن را قلع و قمع مىكند و ساحران را عذاب مىدهد و شب براى طلوع پيدايش او روشن مىشود و جو خنك و سرد مىشود و آبها گوارا مىگردد و خروسان براى طلوع او بانگ برمىآورند و شهوت نكاح در حيوان مشتعل مىشود و يكى از اين سه مرتبه طلوع فجر است كه نباتات در آن باهتزاز مىآيند و شكوفه نمو مىكند و مرغ بآواز مىآيد و شخص عليل روحى تازه مىيابد و شخص مهموم و مغموم رفع غم مىكند و مسافر به مأمنى مىرسد و زمان خوش و خرم مىشود و رؤيا راست مىآيد و فرشتگان و جن فرح مىكنند روز نوزدهم فروردينماه است كه آن را براى اتفاق هردو نام فروردگان گويند بدين جهت كه نام آن و نام شهرى كه در آن است يكى است و در هر شهر آنچه جارى مجراى اين باشد مثل آن است . عيد ارديبهشتگان و عيد اشتاد روز ارديبهشتماه روز سوم آن روز ارديبهشت است و آن عيدى است كه ارديبهشتگان نام دارد براى آنكه هر دو نام باهم متفق شدهاند و معناى اين نام آن است ( راستى بهتر است ) و برخى گفتهاند كه منتهاى خير است و ارديبهشت ملك آتش و نور است و اين دو با او مناسبت دارد و خداوند او را به اين كار موكل كرده كه نيز علل و امراض را به يارى ادويه و اغذيه ازاله كند و صدق را از كذب ظاهر كند و محق را از مبطل